दाँत किट्ने रोग र जबडाको जोर्नी समस्याको उपचार

बङ्गाराको दुखाइ वा असहजताले समस्यामा हुनुहुन्छ?

बङ्गारा दुख्ने, मुख ठूलो खोल्न नसक्ने, बङ्गारा चलाउँदा आवाज आउने जस्ता लक्षणले समस्यामा हुनुहुन्छ? बिहान उठ्दा बङ्गारा वा गाला थाकेको हुने, दाँत प्रायः चोइटिने वा फुट्ने व्यक्ति पनि हुन सक्नुहुन्छ। यी लक्षणको कारण दाँत किट्ने, दाँत कस्ने वा जबडाको जोर्नी समस्या हुन सक्छ।

हाम्रो क्लिनिकमा दाँत किट्ने र जबडाको जोर्नी समस्याको कारण पत्ता लगाएर माउथपिस वा जीवनशैली सुधारजस्ता केसअनुसारको उपचार गरिन्छ। बङ्गाराको दुखाइ वा असहजताको चिन्ता भए सहज रूपमा सल्लाह लिनुहोस्।

दाँत किट्ने र कस्ने भनेको के हो?

दाँत किट्नु भनेको निदाएको बेला थाहै नपाई दाँत एकआपसमा घस्ने बानी हो। कहिले किर्र-किर्र आवाज आउँछ, कहिले आउँदैन। धेरैजसोलाई आफैं थाहा हुँदैन, र परिवारले भनेपछि मात्र थाहा पाउने पनि हुन्छन्। चिकित्सामा यसलाई ब्रुक्सिज्म भनिन्छ।

दाँत कस्नु भनेको दिनमा वा निदाएको बेला दाँत बलियोसँग थिच्ने बानी हो। ध्यान केन्द्रित गर्दा, तनाव हुँदा, गह्रौँ सामान उठाउँदा जस्ता बेला थाहै नपाई बलियोसँग थिचिरहेको हुन सक्छ। दाँत कस्ने पनि दाँत किट्नेजस्तै ब्रुक्सिज्मकै एक प्रकार हो, र यसले दाँत, गिजा र बङ्गारामा ठूलो भार पार्छ।

दाँत किट्दा वा कस्दा लाग्ने बल निकै बलियो हुन्छ, र सामान्य खाना खाँदाको 3 देखि 10 गुणासम्म हुने भनिन्छ। यो बलियो बल लामो समय परिरहे दाँत खिइने वा चोइटिने, फिलिङ वा क्राउन खुस्कने वा फुट्ने हुन्छ। गिजामा भार परेर गिजाको रोग बिग्रिन पनि सक्छ।

यसले बङ्गाराको जोर्नी र मांसपेशीमा पनि असर गर्छ। बङ्गाराका मांसपेशी सधैँ तनावमा रहने भएर दुखाइ र थकान हुन्छ। गर्दन र काँधका मांसपेशी पनि सँगै तनावमा आउने भएकाले काँध कडा हुने र टाउको दुख्ने कारण पनि बन्छ।

जबडाको जोर्नी समस्या भनेको के हो?

जबडाको जोर्नी समस्या बङ्गाराको जोर्नी वा मांसपेशीमा समस्या आउँदा हुन्छ। बङ्गाराको जोर्नी कानको अगाडि हुन्छ, र मुख खोल्दा-बन्द गर्दा चल्छ। यो जोर्नी वा बङ्गारा चलाउने मांसपेशीमा भार पर्दा दुखाइ वा असहजता हुन्छ।

जबडाको जोर्नी समस्या 20 देखि 40 वर्षका महिलामा धेरै देखिन्छ। महिलामा मांसपेशी तनाव सजिलै हुने र हर्मोन सन्तुलनको परिवर्तनको असर बढी पर्ने भएकाले यस्तो हुने मानिन्छ। तर पुरुष र वृद्धवृद्धामा पनि हुन्छ।

जबडाको जोर्नी समस्या उपचार नगरी छाडे लक्षण बिग्रिएर दैनिक जीवनमा बाधा पर्न सक्छ। खाना खान गाह्रो हुने, बोल्न कष्ट हुने, बङ्गारा खुस्कने जस्ता समस्या आउँछन्। टाउको दुख्ने, काँध कडा हुने, कान बज्ने, रिङ्गटा लाग्ने जस्ता लक्षण पनि देखिन सक्छन्।

मुख शल्यचिकित्साबारे थप जानकारीका लागि यहाँ

दाँत किट्ने र जबडाको जोर्नी समस्याका कारण

जबडाको जोर्नी समस्याको वास्तविक कारण? “TCH” र “बहुकारक सिद्धान्त”

पहिले “टोकाइ नमिल्नु” नै जबडाको जोर्नी समस्याको मुख्य कारण मानिन्थ्यो। तर अहिले, तल उल्लेख गरिएझैँ मानसिक तनाव र दैनिक बानीसहित धेरै कारक जटिल रूपमा मिलेर रोग लाग्छ भन्ने “बहुकारक सिद्धान्त” विश्वभर साझा मान्यता बनेको छ।

तीमध्ये हालैका वर्षमा “TCH (Tooth Contacting Habit: दाँत छुवाइरहने बानी)” लाई सबैभन्दा ठूला कारणमध्ये एक मानिएको छ। खाना खाँदा र बोल्दाबाहेक माथि र तलका दाँत छुट्टिएका हुनु सामान्य हो, तर थाहै नपाई माथि-तलका दाँत लगातार छुवाइरहने बानी भएका धेरै व्यक्ति हुनुहुन्छ। यो अवस्था लामो समय रहे जबडाको जोर्नी र बङ्गारा चलाउने मांसपेशी (चपाउने मांसपेशी) मा निरन्तर भार परी जबडाको जोर्नी समस्याको ठूलो कारण बन्छ।

तनाव

तनाव सबैभन्दा ठूला कारणमध्ये एक हो। काम वा सम्बन्धको तनाव, चिन्ता, घबराहट आदिले दाँत किट्ने र कस्ने बानी निम्त्याउँछन्। निदाएको बेला तनाव निकाल्न दाँत किटिन्छ भन्ने मत पनि छ। तनाव जम्मा भएमा दिनमा पनि थाहै नपाई दाँत कसिरहेको हुन सक्छ।

टोकाइको समस्या

दाँत बाङ्गोटिङ्गो हुनु, क्राउनको उचाइ नमिल्नु, बुद्धि दाँतको असर जस्ता कारणले टोकाइ अस्थिर भए बङ्गाराको जोर्नी र मांसपेशीमा भार पर्छ। दाँत झरेको ठाउँ त्यसै छाडे टोकाइ बदलिएर जबडाको जोर्नी समस्या निम्त्याउन पनि सक्छ।

दैनिक बानी

गाला हातमा अड्याउने, घोप्टो परेर सुत्ने, एकातिर मात्र चपाउने बानीले बङ्गाराको जोर्नीमा भार पार्छ। लामो समय कम्प्युटरमा काम गर्दा वा स्मार्टफोन चलाउँदा आसन बिग्रिए गर्दन र काँधका मांसपेशी तनावमा आउँछन्, र त्यसको असर बङ्गाराका मांसपेशीमा पनि पर्छ।

चोटपटक

लडेर बङ्गारा ठोक्किने, खेलकुदमा अनुहारमा प्रहार हुने जस्ता चोटले जबडाको जोर्नीमा क्षति पुग्न सक्छ। दन्त उपचारका बेला लामो समय मुख खोलिराख्दा पनि अस्थायी रूपमा जबडाको जोर्नी समस्याका लक्षण देखिन सक्छन्।

अन्य कारण

रुमेटोइड आर्थराइटिसजस्ता शरीरव्यापी रोग, हर्मोन सन्तुलनको परिवर्तन, उमेरसँगै हुने परिवर्तन आदि पनि सम्बन्धित हुने मानिन्छ। धेरैजसो अवस्थामा धेरै कारण मिलेर लक्षण देखिन्छन्।

हाम्रो दाँत किट्ने र जबडाको जोर्नी समस्या उपचारका विशेषता

विस्तृत सोधपुछ र जाँच

दाँत किट्ने र जबडाको जोर्नी समस्याको कारण व्यक्तिपिच्छे फरक हुन्छ। हाम्रो क्लिनिकमा पहिले विस्तृत सोधपुछ गरी लक्षण कहिलेदेखि सुरु भयो, कस्तो बेला देखिन्छ, दैनिक बानी र तनावको अवस्था कस्तो छ भन्ने कुरा बुझिन्छ।

जाँचमा मुख कति खुल्छ, बङ्गारा कसरी चल्छ, जोर्नीको आवाज, मांसपेशीको तनाव आदि हेरिन्छ। एक्स-रे लिएर जबडाको जोर्नी र दाँतको अवस्था पनि जाँचिन्छ। टोकाइको समस्या भए टोकाइको जाँच पनि गरिन्छ।

डेन्टल CT द्वारा बङ्गाराको हड्डीको सटीक निदान

जबडाको जोर्नी समस्याको सही निदानका लागि बङ्गाराको जोर्नी र हड्डीको अवस्था त्रिआयामिक रूपमा बुझ्नु अनिवार्य हुन्छ। हाम्रो क्लिनिकमा विस्तृत सोधपुछ र जाँचका साथै आवश्यक परेमा डेन्टल CT प्रयोग गरी सटीक इमेजिङ निदान गरिन्छ। यसबाट परम्परागत एक्स-रेमा छुट्न सक्ने जोर्नीको डिस्क सरेको अवस्था र हड्डी आफैंको बनावट बिग्रिएको कुरा सही रूपमा पुष्टि गरिन्छ, र अन्य रोग (जस्तै बुद्धि दाँतको सूजन) को सम्भावना हटाएपछि सुरक्षित उपचार योजना बनाइन्छ।

माउथपिस उपचार

Botox

हाम्रो उपचार अनावश्यक रूपमा दाँत नकोर्ने र शल्यक्रिया नगर्ने “संरक्षणात्मक र फर्काउन सकिने उपचार” को सिद्धान्तमा आधारित छ। विशेष माउथपिसको उपचारका साथै, दाँत कस्ने बल धेरै बलियो हुनेहरूका लागि मांसपेशीको तनाव सिधै खुकुलो पार्ने “Botox (बोटुलिनम) इन्जेक्सन” जस्ता विभिन्न विकल्प राखेर मूल कारणलाई सम्बोधन गरिन्छ।

दैनिक बानी सुधार मार्गदर्शन

माउथपिस उपचारसँगै दैनिक बानी सुधार्नु पनि महत्त्वपूर्ण छ। गाला हातमा नअड्याउने, घोप्टो परेर नसुत्ने, एकातिर मात्र नचपाउने जस्ता, बङ्गारामा भार पार्ने बानी सुधारिन्छ। तनाव व्यवस्थापनका उपाय र आराम गर्ने समय निकाल्नुको महत्त्व पनि बताइन्छ।

Takadanobaba स्टेशनबाट 1 मिनेट: आउन सजिलो ठाउँमा लक्षणको व्यवस्थापन

जबडाको जोर्नी समस्या सुधार्न निगरानी, उपकरणको समायोजन र दैनिक बानीको निरन्तर समीक्षा आवश्यक हुन्छ। हाम्रो क्लिनिक Takadanobaba स्टेशनबाट पैदल 1 मिनेटको सुविधाजनक ठाउँमा छ र शनिबार र आइतबार पनि उपचार हुने भएकाले काम वा विद्यालयको बीचमा पनि सहजै उपचारका लागि आइरहन सक्नुहुन्छ।

बेवास्ता गर्दा हुने खतरा: दाँत किट्ने र कस्ने बानीले निम्त्याउने समस्या

निदाएको बेला दाँत किट्दा (ग्राइन्डिङ) वा कस्दा (क्लेन्चिङ) आफ्नै शरीरको तौल बराबर वा त्योभन्दा बढी अत्यन्त ठूलो बल दाँत र बङ्गारामा परिरहन्छ। यसलाई छाडे तलका जस्ता गम्भीर समस्यामा पुग्ने खतरा हुन्छ।

• दाँत फुट्ने, खिइने र सिरिङ्ग हुने अत्यधिक बलले दाँतको सतह (इनामेल) खिएर दाँत सिरिङ्ग हुने समस्या हुन सक्छ, वा बहुमूल्य दाँत र क्राउन फुट्न सक्छन्। गिजा र हड्डीमा क्षति पुगेर गिजाको रोग छिटो बढ्ने जोखिम पनि बढ्छ।
• दीर्घकालीन “काँध कडा हुने” र “माइग्रेन” को कारण बङ्गाराका मांसपेशी लगातार तनावमा रहँदा गर्दन र काँधका मांसपेशी पनि सँगै तनावमा आउँछन्। परिणामस्वरूप दीर्घकालीन टाउको दुखाइ, काँध कडा हुने, गर्दन कडा हुने, र रिङ्गटा लाग्ने वा कान बज्ने जस्ता शरीरभरको समस्या हुन सक्छ।
• अनुहारका मांसपेशी विकसित भई बङ्गाराको कुना फैलिने लामो समय बलियोसँग दाँत कस्दा बङ्गारा चलाउने मांसपेशी (मासेटर आदि) असामान्य रूपमा विकसित हुन्छन्। यसका कारण बङ्गाराको कुना फैलिन्छ, र अनुहारको आकार बाङ्गिन वा शरीरको आसन बिग्रिन पनि सक्छ।

तपाईं कुन प्रकारमा पर्नुहुन्छ? जबडाको जोर्नी समस्याका 3 मुख्य लक्षण जाँच

तलका मध्ये एउटा लक्षण पनि मिल्छ भने जबडाको जोर्नी समस्याको शंका हुन्छ।

1. “मुख खोल्न कठिनाइ” मुख ठूलो खुल्दैन चोर औंला, माझी औंला र साहिँली औंला गरी 3 औंला ठाडो पारेर मुखमा छिराउन सकिँदैन भने जबडाको जोर्नी समस्याले मुख खोल्न कठिनाइ भएको संकेत हो।
2. “जोर्नी दुखाइ” मुख खोल्दा-बन्द गर्दा बङ्गारा वा कानको छेउ दुख्छ मुख खोल्दा-बन्द गर्दा वा खाना खाँदा बङ्गाराको जोर्नी वा गाला र कन्चटवरिपरिका मांसपेशी दुख्छन्।
3. “आवाज” मुख खोल्दा आवाज आउँछ जबडाको जोर्नीभित्र कुसनको काम गर्ने “आर्टिकुलर डिस्क” आफ्नो ठाउँबाट सर्दा “कट्” वा “खसखस” जस्तो जोर्नीको आवाज आउँछ।

लक्षणअनुसारको उपचार: माउथपिस र Botox

दाँत र बङ्गारा जोगाउने 2 प्रकारको “माउथपिस उपचार”

हाम्रो क्लिनिकमा तपाईंको दाँतको छापअनुसार अर्डरमा माउथपिस बनाइन्छ। बजारमा पाइने उत्पादनभन्दा फरक, राम्ररी मिल्ने भएकाले यसको प्रभाव र सुरक्षामा सहयोग पुग्छ। उद्देश्यअनुसार मुख्यतया 2 प्रकार प्रयोग गरिन्छ।

• नाइट गार्ड: मुख्यतया सुत्दा हुने दाँत किट्ने र कस्ने बानीबाट दाँत खिइन र क्षति हुनबाट जोगाउन र जबडाको जोर्नीमा पर्ने भार कम गर्न बनाइएको उपकरण।
• स्प्लिन्ट: जबडाको जोर्नी समस्याका लक्षण (दुखाइ र मुख खोल्न कठिनाइ) कम गर्न जबडाको जोर्नीको स्थिति स्थिर बनाई सही टोकाइमा सहयोग गर्ने उद्देश्यले बनाइएको उपकरण।

धेरै बलियो मांसपेशी खुकुलो पार्ने “Botox इन्जेक्सन”

दाँत किट्ने र कस्ने बानीको कारण बनेका मांसपेशी (मासेटर आदि) मा बोटुलिनम औषधि इन्जेक्सन दिई मांसपेशीको असामान्य तनाव कम गर्ने उपचार हो। अत्यधिक मांसपेशी क्रियालाई आराम दिएर बङ्गाराको दुखाइ र दाँतमा हुने क्षति जरैदेखि कम गर्छ, र फैलिएको बङ्गाराको कुना सुधार्ने प्रभावको पनि अपेक्षा गर्न सकिन्छ।

दैनिक बानी सुधार र आफैं गर्ने स्याहारको मार्गदर्शन (कग्निटिभ बिहेभियरल थेरापी)

माउथपिस उपचारसँगै TCH (दाँत छुवाइरहने बानी) सचेत रूपमा सुधार्न, र घोप्टो परेर सुत्ने वा गाला हातमा अड्याउने जस्ता बङ्गारामा भार पार्ने खराब बानी सुधार्न सल्लाह दिइन्छ। घरमै गर्न सकिने बङ्गारावरिपरिका मांसपेशीको स्ट्रेचिङ र मालिस, तातो-चिसो सेक जस्ता छिटो सुधारका लागि आफैं गर्ने स्याहार पनि ध्यानपूर्वक सिकाइन्छ।

उपचार प्रक्रिया

दैनिक जीवनमा गर्न सकिने उपाय

तनाव निकाल्ने

तनाव राम्ररी निकाल्नु महत्त्वपूर्ण छ। उचित व्यायाम, सोखको समय र आराम गर्ने समय निकालेर तनाव कम गर्न सकिन्छ। पर्याप्त निद्रा पनि महत्त्वपूर्ण छ।

दिनमा दाँत कस्नेमा ध्यान दिनुहोस्

दिनमा दाँत कसिरहनुभएको छ कि ध्यान दिनुहोस्। कम्प्युटरमा काम गर्दा, गाडी चलाउँदा, ध्यान केन्द्रित गर्दा थाहै नपाई दाँत कसिरहेको हुन सक्छ। माथि र तलका दाँत अलिकति छुट्टिएका हुनु सामान्य अवस्था हो। थाहा पाउनेबित्तिकै बङ्गारा खुकुलो छाड्नुहोस्।

बङ्गारामा भार पार्ने बानी सुधार्ने

गाला हातमा नअड्याउने, घोप्टो परेर नसुत्ने, एकातिर मात्र नचपाउने जस्ता, बङ्गारामा भार पार्ने बानी सुधार्नुहोस्। आसन पनि महत्त्वपूर्ण छ। ढाड सिधा राखेर चिउँडो भित्र तानेको आसनमा ध्यान दिनुहोस्। लामो समय एउटै आसनमा रहनुपरे बेलाबेलामा स्ट्रेचिङ गर्नुहोस्।

कडा वा ठूलो खानेकुरा नखाने

कडा वा ठूलो खानेकुरा जबरजस्ती नचपाउनुहोस्। कडा चामलको बिस्कुट, बरफ, गमी आदिले बङ्गारामा भार पार्छन्। लामो समयसम्म चुइगम चपाउनबाट पनि बच्नुहोस्।

मांसपेशीको तनाव खुकुलो पार्ने

तातो सेकले मांसपेशीको तनाव खुकुलो हुन्छ। तातो रुमाल बङ्गारा, गर्दन र काँधमा राखेर सेक्नुहोस्। बाथटबमा आरामसँग डुब्नु पनि प्रभावकारी हुन्छ। तर तीव्र अवस्थामा कडा दुखाइ भए चिसो सेक राम्रो हुन सक्ने भएकाले दन्त क्लिनिकमा सल्लाह लिनुहोस्।

मालिस र स्ट्रेचिङ गर्ने

सरल मालिस र स्ट्रेचिङ पनि प्रभावकारी हुन्छ। बङ्गाराका मांसपेशीलाई बिस्तारै मालिस गर्ने, गर्दन र काँध घुमाउने गरी मांसपेशीको तनाव खुकुलो पार्नुहोस्। तर बलियोसँग थिच्ने वा जबरजस्ती चलाउने नगर्नुहोस्।

बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू

Takadanobaba मा दाँत किट्ने र जबडाको जोर्नी समस्याको उपचार खोज्दै हुनुहुन्छ?

歯科ハミール高田88 मा दाँत किट्ने र जबडाको जोर्नी समस्याको कारण पत्ता लगाएर माउथपिस वा दैनिक बानी सुधारजस्ता केसअनुसारको उपचार गरिन्छ। विस्तृत सोधपुछ र जाँचद्वारा प्रत्येक व्यक्तिलाई मिल्ने उपचार विधि प्रस्ताव गर्छौं।

Takadanobaba स्टेशनबाट पैदल 1 मिनेट, शनिबार र आइतबार पनि उपचार हुने भएकाले काम वा विद्यालयको बीचमा पनि आउन सकिन्छ। बङ्गाराको दुखाइ, असहजता वा बिहान उठ्दाको थकानले समस्यामा हुनुहुन्छ भने सहज रूपमा सल्लाह लिनुहोस्। चाँडै उपचार गरेर आरामदायी जीवनमा फर्किऔँ।