बाल दन्त चिकित्सा
歯科ハミール高田88 प्रमुख डाक्टर
Masashi Motegi
नमस्ते। म प्रमुख डाक्टर Masashi Motegi हुँ।
बालबालिकाको ब्रेस उपचारमा बङ्गाराको वृद्धिलाई उपयोग गर्न सकिन्छ, जुन वयस्कको ब्रेस उपचारमा नहुने ठूलो फाइदा हो। उचित समयमा सुरु गर्दा भविष्यमा दाँत झिक्नु नपर्ने सम्भावना बढ्छ, र “दाँत जोगाउने” विकल्पहरू फराकिलो हुन्छन्।
तर, सुरु गर्ने उपयुक्त समय बच्चाको दाँतको लाइनको अवस्थाअनुसार फरक हुन्छ। 歯科ハミール高田88 मा “अहिले नै सुरु गर्ने कि केही समय निगरानी गर्ने” भन्ने कुरासमेत ध्यानपूर्वक निदान गर्छौं, र अभिभावकले बुझ्नुहुने गरी व्याख्या गर्छौं।
मेरो आफ्नै गृहनगर Takadanobaba का बालबालिका हुर्केको नजिकबाट हेर्न पाउँदा म खुसी छु। बच्चाको दाँतको लाइनबारे चिन्ता भए चाँडै परामर्श लिनुहोस्।
बच्चाको दाँतको स्वास्थ्य जोगाउने
बच्चाको दाँतको स्वास्थ्यले भविष्यको दाँतको लाइन, बाइट र सम्पूर्ण शरीरको स्वास्थ्यमा समेत असर गर्छ। दुधे दाँत स्थायी दाँतभन्दा सजिलै कुहिन्छन्, र कुहाइ छिटो बढ्छ। नियमित दन्त जाँच र दैनिक घरायसी हेरचाहद्वारा बच्चाका महत्त्वपूर्ण दाँतलाई दाँत कुहिने रोगबाट जोगाउनु महत्त्वपूर्ण छ।
दुधे दाँतको कुहाइ उपचार नगरी छाडेमा स्थायी दाँत सही ठाउँमा नउम्रन सक्छ, वा स्थायी दाँत आफैँ सजिलै कुहिन सक्छ। साथै, कुहिएर दुधे दाँत चाँडै गुमेमा स्थायी दाँत उम्रने ठाउँ अपुग हुन्छ, र दाँतको लाइन बिग्रने कारण बन्छ।
बच्चा दन्त चिकित्सकसँग नडराऊन् भनेर हामी नम्र र ध्यानपूर्वक व्यवहार गर्ने प्रयास गर्छौं। उपचार जबरजस्ती अघि बढाउँदैनौं, बच्चाको गतिअनुसार गर्छौं। अभिभावक पनि बच्चासँगै उपचार कक्षमा आउन सक्नुहुन्छ।
दन्त क्लिनिकको बानी पर्न दाँत दुख्नुअघि नै नियमित रूपमा आउनु महत्त्वपूर्ण छ। जाँच र सफाइमार्फत पहिले नै बानी परेमा, उपचार चाहिएको बेला पनि सहज रूपमा अघि बढ्न सकिन्छ।
बाल दन्त चिकित्सामा गरिने उपचार
दाँत कुहिने रोग उपचार
बच्चाको कुहिएको दाँतको उपचार गर्छौं। दुधे दाँतको कुहाइ छिटो बढ्ने भएकाले चाँडै पत्ता लगाउनु र चाँडै उपचार गर्नु महत्त्वपूर्ण छ। सानो कुहाइ भए थोरै मात्र घोट्नुपर्छ, र बच्चालाई पर्ने भार पनि कम हुन्छ।
उपचारका बेला बच्चा नडराओस् भनेर प्रयोग गरिने उपकरण देखाउँछौं र के गर्दैछौं भनेर बुझिने गरी बताउँछौं। दुखाइप्रति ध्यान दिँदै सतही एनेस्थेसिया र इलेक्ट्रिक इन्जेक्सन उपकरण प्रयोग गरी सकेसम्म कम दुख्ने उपचार गर्ने प्रयास गर्छौं।
दाँत कुहिने रोग उपचारको बारेमा थप जानकारी
दाँत कुहिने रोगको रोकथाम
फ्लोराइड लगाएर र सिलान्टद्वारा दाँत कुहिनबाट रोक्छौं। फ्लोराइडले दाँतलाई बलियो बनाई कुहिन कठिन बनाउँछ। सिलान्ट भनेको पछाडिका दाँतका खाल्डालाई रेजिनले भरेर कुहिनबाट रोक्ने उपचार हो।
नियमित फ्लोराइड लगाउँदा दाँत कुहिने जोखिम धेरै घटाउन सकिन्छ। हामी हरेक 3 महिनामा नियमित जाँच सिफारिस गर्छौं।
दाँत माझ्ने तरिकाको निर्देशन
बच्चाको उमेर र दाँत उम्रने अवस्थाअनुसार प्रभावकारी हुने सही ब्रस गर्ने तरिका बच्चा र अभिभावकलाई सिकाउँछौं। अभिभावकले गरिदिने अन्तिम ब्रसिङका मुख्य कुरा पनि बताउँछौं, जसले घरमा गरिने हेरचाहमा मद्दत गर्छ।
बालबालिकाको ब्रेस उपचार
बच्चाको दाँतको लाइन र बाइटका समस्याको उपचार गर्छौं। वृद्धिको अवधिमा ब्रेस उपचार सुरु गर्दा बङ्गाराको वृद्धिलाई सही दिशातर्फ डोर्याउन सकिन्छ, र भविष्यमा दाँत झिक्नु नपर्ने सम्भावना बढ्छ। Invisalign First पनि उपलब्ध छ, जसले बच्चालाई पर्ने भार घटाएर उपचार गर्न सम्भव बनाउँछ।
बालबालिकाको ब्रेस उपचारको बारेमा थप जानकारी
दाँतमा चोट लागेमा
लडेर वा अन्य कारणले दाँतमा चोट लागेमा पनि उपचार गर्छौं। दाँत टुक्रिएमा, हल्लिन थालेमा वा झरेमा सकेसम्म चाँडो क्लिनिकमा आउनुहोस्। उचित उपचारले दाँत जोगाउन सकिने सम्भावना बढ्छ।
उमेरअनुसार बच्चाको दाँतका विशेषता र ध्यान दिनुपर्ने कुरा
0–2 वर्ष (दुधे दाँत उम्रन थाल्ने समय)
जन्मेको लगभग 6 महिनादेखि दुधे दाँत उम्रन थाल्छन्। पहिलो दाँत उम्रिएपछि दन्त चिकित्सककहाँ पहिलो पटक जाने बेला हो। जाँच गराएर दाँत कुहिनबाट रोक्ने तरिका सिक्नुहोस्।
यस बेला दूधको बोतलले हुने दाँत कुहाइमा ध्यान दिनुपर्छ। दूध वा जुस पिउँदै सुताएमा दाँत कुहिने जोखिम बढ्छ। पिइसकेपछि गजले दाँत पुछिदिनुहोस्।
3–5 वर्ष (दुधे दाँत सबै उम्रिसक्ने समय)
लगभग 3 वर्षसम्ममा सबै दुधे दाँत उम्रिसक्छन्। यो दाँत सजिलै कुहिने समय पनि हो। गुलियो मिठाई र जुस कम गर्नुहोस्, र खाना खाएपछि दाँत माझ्ने बानी बसाल्नुहोस्।
बच्चा आफैँ दाँत माझ्न सक्ने हुन्छ, तर अझै धेरै ठाउँ सफा नहुने भएकाले अभिभावकले गरिदिने अन्तिम ब्रसिङ आवश्यक हुन्छ। सुत्नुअघिको अन्तिम ब्रसिङ विशेष गरी महत्त्वपूर्ण छ।
6–12 वर्ष (दुधे र स्थायी दाँत मिसिएको समय)
लगभग 6 वर्षदेखि स्थायी दाँत उम्रन थाल्छन्। सबैभन्दा पहिले पहिलो मोलार दाँत उम्रिन्छ। यो मुखको सबैभन्दा पछाडिपट्टि उम्रिने भएकाले माझ्न गाह्रो हुन्छ र सजिलै कुहिन्छ। सिलान्टद्वारा रोकथाम प्रभावकारी हुन्छ।
अगाडिका दाँत पनि स्थायी दाँतमा फेरिन्छन्। यस बेला दाँतको लाइन र बाइटका समस्या प्रायः देखिने भएकाले नियमित जाँचमा चाँडै पत्ता लगाउनु महत्त्वपूर्ण छ। बालबालिकाको ब्रेस उपचार सुरु गर्न उपयुक्त समय पनि यही हो।
बच्चा आफैँ दाँत माझ्न सक्ने भए पनि अझै केही ठाउँ सफा नहुने भएकाले, प्राथमिक विद्यालयका तल्ला कक्षासम्म अभिभावकले अन्तिम ब्रसिङ गरिदिन जारी राख्न सिफारिस गर्छौं।
हाम्रो बाल दन्त चिकित्साका विशेषता
नम्र व्यवहार
बच्चा दन्त चिकित्सकसँग नडराऊन् भनेर नम्र र ध्यानपूर्वक व्यवहार गर्ने प्रयास गर्छौं। सिधै उपचार सुरु नगरी, पहिले बच्चालाई उपचार कक्षको बानी पार्छौं। प्रयोग गरिने उपकरण देखाएर र के गर्दैछौं भनेर बुझिने गरी बताएर बच्चाको चिन्ता कम गर्छौं।
उपचार जबरजस्ती अघि बढाउँदैनौं, बच्चाको गतिअनुसार गर्छौं। रुने वा डराउने बच्चालाई पनि हतार नगरी बिस्तारै बानी पर्न सहयोग गर्छौं।
अभिभावकसँगै उपचार कक्षमा
साना बच्चाका हकमा अभिभावक पनि सँगै उपचार कक्षमा आउन सक्नुहुन्छ। अभिभावक नजिकै हुँदा बच्चा पनि ढुक्क भएर उपचार गराउन सक्छ।
पीडालाई ध्यानमा राखेको उपचार
बच्चालाई कम दुखोस् भनेर सतही एनेस्थेसिया र इलेक्ट्रिक इन्जेक्सन उपकरण प्रयोग गर्छौं। उपचारमा हुने दुखाइ कम गरेर बच्चाको उपचारप्रतिको चिन्ता घटाउने प्रयास गर्छौं।
साथै, सम्भव भएसम्म दाँतमा पर्ने असरलाई ध्यानमा राखेर उपचार गर्ने प्रयास गर्छौं। दाँत थोरै मात्र कुहिएको भए घोट्ने मात्रा कम गर्न सकिने अवस्था पनि हुन्छ।
दाँत कुहिने रोगको रोकथाममा जोड
हामी दाँत कुहिएपछि उपचार गर्नुभन्दा कुहिन नदिने रोकथाममा जोड दिन्छौं। फ्लोराइड लगाउने, सिलान्ट र ब्रस गर्ने तरिकाको निर्देशनद्वारा बच्चाका महत्त्वपूर्ण दाँतलाई कुहिनबाट जोगाउँछौं।
नियमित जाँचमा दाँत कुहिएको छ कि छैन मात्र होइन, दाँतको लाइन र बाइट पनि जाँच्छौं। समस्या भए चाँडै पत्ता लगाई उपयुक्त समयमा उपचार सुरु गर्न सकिन्छ।
दाँत कुहिने रोग रोकथामका उपाय
फ्लोराइड लगाउने
फ्लोराइडले दाँतको सतहलाई बलियो बनाई कुहिन कठिन बनाउँछ। नियमित फ्लोराइड लगाउँदा दाँत कुहिने जोखिम धेरै घटाउन सकिन्छ।
फ्लोराइड लगाउने काम छोटो समयमै सकिन्छ, र दुख्दैन। दाँत उम्रन थालेदेखि नै नियमित गराउन सिफारिस गर्छौं। हामी हरेक 3 महिनामा फ्लोराइड लगाउन सिफारिस गर्छौं।
सिलान्ट
पछाडिका दाँतका खाल्डा गहिरा र जटिल आकारका हुने भएकाले ब्रस पुग्न गाह्रो हुन्छ, र सजिलै कुहिन्छ। सिलान्ट भनेको यी खाल्डालाई रेजिनले भरेर कुहिनबाट रोक्ने उपचार हो।
विशेष गरी 6 वर्षमा उम्रिने मोलार दाँत (पहिलो मोलार) मा सिलान्ट धेरै प्रभावकारी हुन्छ। भर्खरै उम्रिएको दाँत सजिलै कुहिने भएकाले चाँडै सिलान्ट लगाउन सिफारिस गर्छौं।
दाँत माझ्ने तरिकाको निर्देशन
बच्चाको उमेर र दाँत उम्रने अवस्थाअनुसार प्रभावकारी ब्रस गर्ने तरिका सिकाउँछौं। ब्रस छान्ने तरिका, टुथपेस्टको प्रयोग, अन्तिम ब्रसिङका मुख्य कुरा आदि स्पष्ट रूपमा बताउँछौं। घरमा गरिने हेरचाहको गुणस्तर सुध्रिँदा दाँत कुहिनबाट रोक्न सकिन्छ।
खानपानसम्बन्धी सल्लाह
दाँत कुहिनबाट रोक्न खानपान पनि महत्त्वपूर्ण छ। गुलियो मिठाई र जुस कम गर्ने, घरिघरि खाइरहने बानी छोड्ने जस्ता दाँत कुहिन नदिने खानपानबारे सल्लाह दिन्छौं।
उपचार प्रक्रिया
सोधपुछ र परामर्श
बच्चाको दाँतको अवस्था र समस्याबारे बताउनुहोस्। दैनिक दाँत माझ्ने बानी र खानपानबारे पनि सोध्छौं। बच्चा दन्त चिकित्सकसँग डराउँछ भने त्यो पनि बताउनुहोस्।
जाँच र निदान
मुखभित्र हेरेर दाँत कुहिएको छ कि छैन र दाँतको लाइनको अवस्था जाँच्छौं। आवश्यक परे एक्स-रे खिच्छौं, तर बच्चा डराएमा जबरजस्ती गर्दैनौं। जाँचको नतिजा बुझिने गरी बताउँछौं।
उपचार वा रोकथामका उपाय
दाँत कुहिएको भए उपचार गर्छौं। सानो कुहाइ भए एकै पटकको उपचारमै सकिन पनि सक्छ। दाँत नकुहिएको भए फ्लोराइड लगाउने, सिलान्ट जस्ता रोकथामका उपाय गर्छौं। ब्रस गर्ने तरिकाको निर्देशन पनि दिई घरमा गर्ने हेरचाहको तरिका बताउँछौं।
नियमित मेन्टेनेन्स
दाँत कुहिनबाट रोक्न हरेक 3 महिनामा नियमित जाँच सिफारिस गर्छौं। नियमित जाँचले कुहाइ चाँडै पत्ता लाग्छ, र बच्चालाई पर्ने भार पनि कम हुन्छ। फ्लोराइड लगाउने र ब्रस गर्ने तरिकाको निर्देशन पनि नियमित रूपमा दिएर दाँत कुहिन नदिने मुखको वातावरण कायम राख्छौं।
घरमै गर्न सकिने दाँत कुहिने रोग रोकथाम
सही दाँत माझ्ने बानी
हरेक पटक खाना खाएपछि दाँत माझ्ने बानी बसाल्नुहोस्। विशेष गरी सुत्नुअघि दाँत माझ्नु महत्त्वपूर्ण छ। सुतेको बेला र्याल कम निस्कने भएकाले दाँत कुहाउने ब्याक्टेरिया सक्रिय हुन्छन्। सुत्नुअघि राम्ररी दाँत माझ्दा कुहिने जोखिम धेरै घटाउन सकिन्छ।
प्राथमिक विद्यालयका तल्ला कक्षासम्म अभिभावकले अन्तिम ब्रसिङ गरिदिनु आवश्यक छ। बच्चाले आफैँ माझिसकेपछि अभिभावकले सफा नभएको ठाउँ जाँचिदिनुहोस्।
खाजाको समय तोक्ने
घरिघरि खाइरहँदा मुखभित्र सधैँ अम्लीय अवस्था रहन्छ, र दाँत सजिलै कुहिन्छ। खाजाको समय तोकेर, खाएपछि दाँत माझ्ने बानी बसाल्नुहोस्। सुत्नुअघि खानपिन नगर्न सिफारिस गर्छौं। खानपिन गरेमा त्यसपछि अनिवार्य रूपमा दाँत माझ्नुहोस्।
दाँत कुहिने जोखिम कम हुने खाजा छान्ने
गुलियो मिठाई र जुस दाँत कुहिने कारण हुन्। खाजामा फलफूल, चिज, साना माछा जस्ता दाँत कुहिने जोखिम कम हुने खानेकुरा छान्नुहोस्। पिउनका लागि पानी वा चिया राम्रो हुन्छ।
नियमित जाँच गराउने
हरेक 3 महिनामा नियमित जाँच गराउँदा दाँत कुहिएको चाँडै पत्ता लाग्छ। सानो कुहाइ भए उपचार पनि सजिलो हुन्छ, र बच्चालाई पर्ने भार पनि कम हुन्छ।
नियमित जाँचमा फ्लोराइड लगाउने र ब्रस गर्ने तरिकाको निर्देशन पनि दिइने भएकाले दाँत कुहिनबाट रोक्ने प्रभाव बढ्छ।
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू
कुन उमेरदेखि दन्त चिकित्सककहाँ जानुपर्छ?
दाँत उम्रन थालेपछि दन्त चिकित्सककहाँ पहिलो पटक जाने बेला हो। लगभग 6 महिना–1 वर्षको उमेरमा एक पटक जाँच गराउन सिफारिस गर्छौं। सानैदेखि दन्त चिकित्सकसँग बानी परेमा भविष्यको उपचार पनि सहज रूपमा अघि बढ्छ।
बच्चा दन्त चिकित्सकसँग डराउँछ। के गर्ने?
जबरजस्ती लैजाँदा बच्चालाई दन्त चिकित्सक झन् मन नपर्ने हुन्छ। पहिले, दुख्नुअघि नै नियमित जाँचमा आएर दन्त चिकित्सकसँग बानी पार्नु महत्त्वपूर्ण छ। हामी बच्चाको गतिअनुसार नम्र र ध्यानपूर्वक व्यवहार गर्छौं।
दुधे दाँत कुहिएको छ भने उपचार नगरे पनि हुन्छ?
दुधे दाँतको कुहाइको पनि उपचार चाहिन्छ। दुधे दाँतमा कुहाइ स्थायी दाँतभन्दा छिटो बढ्छ, र उपचार नगरे दुख्न सक्छ वा स्थायी दाँतमा नराम्रो असर पर्न सक्छ। साथै, कुहिएर दुधे दाँत चाँडै गुमेमा स्थायी दाँतको लाइन बिग्रने कारण बन्छ।
फ्लोराइड कति-कति समयमा लगाउनुपर्छ?
हरेक 3 महिनामा फ्लोराइड लगाउन सिफारिस गर्छौं। नियमित फ्लोराइड लगाउँदा दाँत कुहिने जोखिम धेरै घटाउन सकिन्छ। फ्लोराइड लगाउने काम छोटो समयमै सकिन्छ, र दुख्दैन।
अभिभावकले अन्तिम ब्रसिङ कहिलेसम्म गरिदिनुपर्छ?
प्राथमिक विद्यालयका तल्ला कक्षासम्म जारी राख्न सिफारिस गर्छौं, किनभने बच्चा आफैँ माझ्न सक्ने भए पनि अझै धेरै ठाउँ सफा हुँदैन। विशेष गरी पछाडिका दाँत र दाँतबीचको भाग माझ्न गाह्रो हुने भएकाले अभिभावकले जाँचिदिनुहोस्।
स्थायी दाँत दुधे दाँतको पछाडिबाट उम्रियो। के यो ठीक छ?
यो तल्लो अगाडिका दाँतमा प्रायः देखिने कुरा हो। दुधे दाँत हल्लिरहेको छ भने, प्रायः त्यो आफैँ झरेर स्थायी दाँत सही ठाउँमा सर्छ। तर दुधे दाँत बलियोसँग टिकिरहेको छ भने झिक्नुपर्ने हुन सक्छ। एक पटक जाँच गराउन सिफारिस गर्छौं।
Takadanobaba मा बाल दन्त चिकित्सा खोज्दै हुनुहुन्छ?
歯科ハミール高田88 मा बच्चाप्रति नम्र बाल दन्त चिकित्सा प्रदान गर्छौं। दाँत कुहिने रोगको उपचारदेखि रोकथाम र बालबालिकाको ब्रेस उपचारसम्म फराकिलो दायराको उपचारद्वारा बच्चाका महत्त्वपूर्ण दाँतको स्वास्थ्य जोगाउँछौं।
Takadanobaba स्टेशनबाट पैदल 1 मिनेट, शनिबार र आइतबार पनि खुला हुने भएकाले अभिभावक र बच्चा दुवैलाई आउन सजिलो छ। बच्चा दन्त चिकित्सकसँग नडराऊन् भनेर नम्र र ध्यानपूर्वक व्यवहार गर्ने प्रयास गर्छौं। अभिभावक र बच्चा सँगै उपचार कक्षमा आउन पनि सकिने भएकाले ढुक्क भएर आउनुहोस्।
बच्चाको दाँतबारे केही चिन्ता भए पहिले निर्धक्क परामर्श लिनुहोस्। नियमित जाँचमार्फत बच्चाको दाँतको स्वास्थ्य सँगै जोगाऔँ।